عصب کشی دندان

دندانساختار دندان


دندان از دو بخش ساخته شده است:

تاج:بخشی از دندان است که در دهان قابل مشاهده است.

ریشه:که به استخوان فک گسترش یافته و دندان را در موقعیت خودش نگه میدارد.

دندان همچنین دارای قسمت های دیگر است، از جمله

مینا – پوشش سخت خارجی

عاج – مواد نرم تر که مینای دندان را پشتیبانی میکند

سمان – مواد سخت است که سطح ریشه را میپوشاند

پالپ دندان – بافت نرم در مرکز دندان

سیستم کانال ریشه شامل پالپ دندان و قسمتی از تاج است که به نوک ریشه گسترش پیدا کرده است. هر دندان میتواند بیش از یک ریشه داشته باشد.

پر کردن دندان از رایج‌ترین و شناخته شده‌ترین درمان‌های دنداپزشکی است. شما به احتمال زیاد در حال حاضر خودتان یک دندان پرکرده دارید یا کسی را می‌شناسید که یک دندان پرکرده دارد. هنگامی که یک دندان می‌پوسد، سوراخ کوچکی بروی آن بوجود می‌آید که به آن کرم‌‌خوردگی دندان می‌گویند. تقبل هزینه پرکردن دندان به عنوان جایگزینی برای مناطق پوسیده استفاده می‌شود. همچنین این درمان ممکن است برای تعمیر دندان ترک‌خورده، شکسته و یا فرسوده نیز مورد استفاده قرار گیرد. در حالی که پرکننده‌های سنتی دندان از آمالگام ساخته شده بودند، امروزه پرکننده‌ها را می‌توان از موادی مانند چینی و کامپوزیت تهیه کرد پر كردن دندان با كامپوزيت به‌طور طبیعی بیشتر همرنگ با دندان هستند. این موضوع باعث می‌شود که عمل پرکردن عملاً غیر قابل تشخیص باشد و از کاربرد هرگونه جیوه یا دیگر فلزات جلوگیری شود.

عصب‌کِشی (به انگلیسی: Endodontic therapy) یا درمان ریشه (به انگلیسی: root canal therapy) معالجه مجرای ریشه دندان (پالپ) است.

این روش درمان شامل خارج کردن ریشه یک دندان، تمیز کردن و شکل دادن به فضای کانال و در نهایت پر کردن آن به منظور جلوگیری از نفوذ باکتری به این ناحیه و بازگشت باکتری ها به سیستم اعصاب دندان است. هدف از انجام این کار فراهم کردن امکان باقی ماندن دندان در دهان بدون وجود اعصاب زنده در آن است و به این ترتیب می توان از درد احتمالی در هنگام جویدن غذا جلوگیری کرد و به منظور اهداف زیبایی دندان را در محل خود در دهان حفظ نمود.

he896

دلایل


بسیاری از مسائل می توانند به ناحیه پالپ و اعصاب دندان آسیب وارد کنند. در ادامه برخی از رایج ترین دلایل نیاز به استفاده از روش درمانی عصب کشی دندان ارائه شده است.

درد: وجود دندان درد رایج ترین علامت نیاز به عصب کشی است. دردی که نشانه نیاز به عصب کشی دندان (پالپوتومی) است یک درد خاص می باشد. اگر دندان هنوز زنده باشد، فرد آسیب دیده حساسیت زیادی را نسبت به تماس مواد گرم یا سرد با دندان احساس خواهد کرد. در این حالت دندان فرد به صورت غیر منتظره در اواسط شب یا در زمانی که بیمار حتی غذا یا نوشیدنی مصرف نمی کند، دچار درد می شود. این درد می تواند به یک سر درد شدید در ادامه تبدیل شود که در حقیقت باعث می شود فرد علت اصلی و اولیه ایجاد درد را فراموش کند. اگر دندان مرده باشد و دچار آبسه دندان شود، بیمار در زمان جویدن غذا یا وارد کردن فشار به دندان درد احساس خواهد کرد.

آبسه: اگر یک دندان دچار آبسه شود، برای رفع مشکل لازم است دندان عصب کشی شود. آبسه زمانی تشکیل می شود که دندان می میرد و یک کیست در انتهای ریشه دندان تشکیل می شود. این چرک در ناحیه بافت مرده عصب تشکیل شده و با ایجاد باکتری در آن عفونی می شود. گاهی اوقات آبسه یک برآمدگی ایجاد می کند که شبیه یک جوش در ناحیه خارجی لثه ها است. بیمار حتی ممکن است متوجه شود که از این جوش ها چرک خارج می شود یا دهان وی دچار بوی بد شده است. آبسه ممکن است گاهی اوقات باعث ایجاد ورم یا خون ریزی در اطراف دندان شود و گاهی اوقات ورم زیادی در ناحیه گونه، فک، یا گلو در این ارتباط مشاهده می شود. اگر متوجه ایجاد این ورم شدید، لازم است که فوراً برای درمان به مطب دندان پزشک مراجعه نمایید. بسیاری از شرایط دیگر مربوط به آن نیز می توانند علائمی شبیه دندان درد داشته باشند. بنابراین بسیار مهم است که در زمان احساس درد در اطراف دندان، یک معاینه کامل از وضعیت دندان ها و ناحیه پالپ توسط دندان پزشک انجام شود تا به این ترتیب بتوان علت اصلی ایجاد مشکل را تشخیص داد.

پوسیدگی عمیق: اگر پوسیدگی دندان در ناحیه های زیرین دندان نفوذ کند و به بخش پالپ برسد، پالپ به واسطه باکتری ها دچار عفونت ریشه می شود. اگر این مسئله اتفاق افتد، دندان بیمار دچار التهاب یا درد می شود و در نهایت دندان می میرد و به یک بافت فاسد شده تبدیل خواهد شد. گاهی اوقات در این رابطه بیمار دردی احساس نمی کند، اما تنها راهی که دندان پزشک می تواند همه پوسیدگی های دندان را از دهان بیمار خارج کند از طریق عصب کشی و خارج کردن عصب آسیب دیده است.

آسیب به خاطر ضربه: اگر به یک دندان با نیروی زیاد ضربه وارد شود، ممکن است عصب موجود در انتهای ریشه از محل خود جدا شود و این موضوع باعث مرگ دندان خواهد شد. این مشکل ممکن است بلافاصله پس از تصادف یا وارد شدن ضربه به دندان ایجاد شود، یا احتمال دارد ایجاد این مشکل پس از چند سال از وارد شدن ضربه به دندان بیمار اتفاق افتد.

شکستن دندان: دندانی که شکسته شده یا ترک خورده در صورتی که این ترک خوردگی به نواحی عمیق دندان و ناحیه پالپ رسیده باشد، ممکن است نیاز به عصب کشی داشته باشد. اگر یک دندان به صورتی شکسته باشد که بخش زیادی از ساختار دندان در بالای خط لثه برای گذاشتن عاج یا سایر روش های بازیابی باقی نمانده باشد، ممکن است نیاز به طی مراحل عصب کشی دندان وجود داشته باشد تا به این ترتیب یک پست برای نگه داشتن ابزارهای بازیابی و ترمیم مورد نیاز در کانال دندان قرار گیرد.

جذب مجدد: جذب مجدد ریشه دندان شرایطی است که به واسطه آن ساختار دندان در نتیجه واکنش به یک آسیب، جراحت، کاشت مجدد دندان، یا تغییرات زیاد در محل قرارگیری دندان به خاطر ارتودنسی توسط بدن جذب می شود.

استفاده مکرر از روش های درمانی دندان پزشکی: روش های درمانی دندان پزشکی می توانند فشار زیادی را به یک دندان وارد کنند. گاهی اوقات کار کردن زیاد بر روی یک دندان باعث می شود پالپ دندان ملتهب شود. در این حالت دندان پزشک باید وضعیت دندان بیمار را معاینه کند تا به این ترتیب بتوان تشخیص داد آیا التهاب ایجاد شده برگشت پذیر است یا خیر.

عفونت


پالپ دندان از بافت نرمی ساخته شده است که شامل اعصاب و عروق خونی میباشد. اگر پالپ دندان توسط باکتری الوده شود اغاز به مردن میکند و در ادامه باکتری ها رشد میکنند و میتوانند با ایجاد سوراخی خود را به نوک ریشه دندان در جایی که اعصاب و عروق خونی قرار دارد برسانند.این پروسه ادامه خواهد یافت زیرا هیچ عاملی وجود ندارد که جلوی گسترش انها به ریشه را بگیرد و باعث میشود بافت انتهای دندان متورم و قرمز شود.

در این صورت  درد دندان می تواند اغاز شود و در موارد شدیدتر صورت متورم شود )به عنوان آبسه دندان شناخته میشود.)

jerm-giri-dandan

بهترین زمان عصب کشی دندان 


گاهی اوقات بیماران محل درد را در دندان های خود حس می کنند اما بعضی از این دردها ممکن است شبیه دردهای دندانی باشند یا دردهای دندانی را تقلید کنند. سینوزیت در دندان های فک بالا ممکن است به صورت درد احساس شود. حتی در ابتلا بهسینوزیت ممکن است در فشار و ضربه به دندان ها درد احساس شود. سردردهای میگرنی هم ممکن است به صورت دندان درداحساس شوند در حالی که دندان ها سالم اند و نیاز به عصب کشی ندارند.

بعضی از موارد از دردهای دندانی هم وجود دارد که دردها علت دندانی دارند ولی درمان مورد نیاز آنها عصب کشی نیست. مثلا حساسیت دندانی شیوع زیادی بین افراد دارد. در افراد دچار حساسیت دندانی، با تغییرات دمایی (مثل خوردن مواد خوراکی سرد) دندان ها به خصوص دندان های قدامی، بیشتر در ناحیه طوق دچار درد کوتاه و ناگهانی می شوند. حساسیت دندانی معمولا به عصب کشی نیاز ندارد و با درمان هایی مانند استفاده از خمیردندان های ضدحساسیت یا با کاربرد موادی که ممکن است دندان پزشک استفاده کند، درمان می شود. امروزه کاربرد لیزر هم برای درمان حساسیت های دندانی مطرح شده است.

ممکن است برخی اوقات  هم درد به دلیل گیرغذایی و مشکلات پرکردگی های قبلی یا روکش های قبلی ایجاد می شود و درمان این دردها هم با رفع این مشکلات و نه عصب کشی صورت می گیرد.

درمان کانال ریشه  یا همان عصب کشی گاهی به دلایل غیر عصب کشی هم ممکن است انجام شود. مثلا دندان پزشک یک دندان زنده سالم را به دلیل اینکه پایه روکش چند واحدی طویل صورت می گیرد و احتمال بروز مشکلات کانال ریشه در آینده برای آن خیلی بالاست، عصب کشی می کند.

400px-Root_Canal_Illustration_Molar.svg

روش عصب کشی دندان (درمان ریشه)


برای درمان عفونت در ریشه کانال ابتدا باید باکتری ها را حذف کرد.حذف باکتری میتواند همراه با حذف قسمتی از دندان باشد و یا تلاش شود که تنها باحذف باکتری دندان سالم حفظ شود و درمان ریشه یا عصب کشی انجام شود .پس از حذف باکتری کانال ریشه را پر کرده و دندان با پرکردن یا با تاج بسته میشود .در اغلب موارد بافت ملتهب در پایان به طور طبیعی التیام خواهد یافت. قبل ازدرمان ریشه (عصب کشی) معمولا از یک بی حسی موضعی استفاده میشود و این به این معنی است که عصب کشی نباید دردناک باشد و نباید احساس ناخوشایند تری از یک  حالت پرکردگی داشته باشد.در مان کانال ریشه معمولا موفق است و از هر 10 نفر 9 نفر میتوانند تا 10 سال دندان خود را نگه دارند.

زمانی که بافت عصبی دندان یا پالپ ان اسیب دید یاکتری ها به داخل پالپ دهان نفوذ پیدا کرده و در انجا تکثیر میشوند . این باکتری ها و بقایای فاسد پالپ میتواند باعث ایجاد عفونت یا ابسه شوند.

ابسه یک بسته پر از چرک است که در پایان کانال ریشه تشکیل میشود و زمانی رخ میدهد که عفونت از تمام کانال ریشه گذشته باشد و به پایان کانال رسیده باشد. علاوه بر ابسه عفونت در کانال ریشه میتواند عوارضی را ایجاد کند ازجمله:

1.از دست دادن استخوان اطراف نوک ریشه

2.مشکلات نفوذ عفونت به بیرون از ریشه.سوراخ ایجادشده در دندان میتواند به لثه ها و یا از طرق گونه به پوست راه پیدا کند .

قبل از درمان ریشه یا عصب کشی ممکن است دندانپزشک شما از دندان های اسیب دیده عکسی بگیرد . این کار به اواجازه خواهد داد تا یک تصویر واضح و روشن از کانال ریشه داشته باشد و وسعت هرگونه اسیبی را بررسی کند.

طی عصب کشی، درمان کانال ریشه معمولا تحت بی حسی موضعی انجام میگیرد . در برخی از موارد که دندان مرده است و حساس نیست ممکن است به بیحسی نیاز نباشد . گاهی اوقات ممکن است دندان به سختی بی حس شود . در این گونه موارد دندانپزک میتواند از تکنیک های ویژه بیحس کننده موضعی برای اطمینان از اینکه درمانش دردناک نخواهد بود استفاده کند.

عوارض و خطرات

علی رغم حداکثر تلاش دندان پزشک برای تمیز کردن و مهر و موم کردن یک دندان، باز هم ممکن است عوارض عصب کشی دندان رخ دهد و دچار عفونت دندان در همان محل شوید شود. دلایل احتمالی ایجاد این عفونت به شرح زیر هستند:

  • تعداد بیشتر کانال های ریشه از مقدار عادی پیش بینی شده که باعث می شود یکی از این کانال ها تمیز نشده باقی بماند.
  • یک ترک شناسایی نشده در ریشه یک دندان
  • یک عصب کشی ناقص یا ناکافی که اجازه دهد باکتری ها از ترمیم عبور کرده و به لایه های داخلی دندان نفوذ کنند و به این ترتیب در ناحیه مورد نظر پخش شوند.
  • شکستن مواد استفاده شده برای مهر و موم کردن دندان با گذشت زمان که امکان نفوذ و گسترش باکتری در لایه های داخلی دندان را ایجاد می کند.

مراقبت های پس از عصب کشی


براي چند روز اول پس از درمان ( ميانگين 10 روز ) دندان درمان شده امكان دارد دردهاي كم يا زيادي داشته باشد ؛ به طوريكه اين دردها در روزهاي اوليه ( 2 تا 3 روز اول ) بيشتر بوده و به صورت دردهاي خود به خود و ضرباندار و حساسيت دندان به لمس و فشار ، خود را نشان مي دهد و پس از اين مدت ، دردهاي خود به خود به تدريج كمتر شده و فقط به هنگام ضربه ( غذا خوردن يا برخورد دندان به دندان فك مقابل ) درد مي گيرد و در نهايت دردها كاملاً از بين مي رود . در مواردي به علت وجود التهاب شديد و يا عفونتهاي قبل از درمان ، اين دردها مي توانند حادتر و شديدتر بوده و گاه همراه تورم باشد كه جاي نگراني نداشته ، واكنش طبيعي بدن به تحريك و درمان انجام شده مي باشد كه با كمك داروها و گذشت زمان ، اين حالت حاد از بين مي رود . بنابراين لازم است داروهاي تجويز شده را مطابق دستورالعمل مصرف نمائيد .

دنداني كه نياز به درمان ريشه دارد ، اغلب شديداً خراب و ديواره هاي ضعيف و شكننده اي دارد ، بدين لحاظ لازم است در در طي دوران پانسمان بسيار احتياط نمائيد و از غذا خوردن معمول با دندان پانسمان شده اجتناب نمائيد . فقط مواد غذايي نرم . در صورت تخليه كامل پانسمان حتماً براي تجديد پانسمان مراجعه كنيد ؛ ولي در صورتي كه تنها قسمت سطحي پانسمان تخليه شده باشد و عمق آن دست نخورده باشد ، نيازي به مراجعه نداريد .

سوالي كه بسياري از بیماران مي پرسند اين است كه اگر دندانم معالجه ريشه شده است ، چرا هنوز درد دارم؟


در مرحله ابتدائي درمان ريشه به علت قطع نمودن و خارج كردن عروق و اعصاب از كانال ريشه ، يك زخم و التهابي در اطراف ريشه دندان در استخوان ايجاد مي گردد و مانند هر جاي ديگري از بدن كه اگر عضوي قطع و مجروح شود ، محل آن تا مدتي دردناك و ملتهب خواهد بود ، در مورد دردهاي بعد از درمان ريشه هم علت درد ، زخم و التهاب ناحيه قطع عصب در استخوان اطراف ريشه دندان ( و نه در كانال ريشه تميز شده و پرشده ) مي باشد . بنابراين وجود دردهاي احتمالي بعد از درمان موجب نگراني شما نشود . حالت درد بر اساس شدت التهاب ، عفونت قبلي كانالها ، تعداد كانالها و …. در افراد مختلف فرق مي كند .

- درمان ریشه دندانها در بیش از 90 % موارد با موفقیت همراه است و عدم موفقیت آن گاه با انجام عصب کشی مجدد و قطع ریشه قابل نگهدار ی است.

-دندان عصب کشی شده بعلت نداشتن عصب به پوسیدگی ، سرما و گرما حساس نبوده و در صور ت بهداشت ضعیف براحتی پوسیده می گردد و بعلت خارج کردن عصب و محتویات پالپ دندان مرده همانند یک دندان زنده و محکم نبوده و باید از خوردن غذاهای سفت و شکننده اجتناب کرد . چنانچه پر کردگیهای تاج بسیار وسیع باشد جهت جلوگیری از شکستگی و عود پوسیدگی دندان باید روکش شود.

ماندگاری و دوام


دندان درمان و ترمیم شده شما می تواند در صورت مراقبت صحیح برای تمام عمر دوام و ماندگاری داشته باشد. به خاطر اینکه پوسیدگی دندان هنوز می تواند در دندان های ترمیم شده ایجاد شود، رعایت مناسب بهداشت دهان و توجه به معاینات منظم دندان پزشکی برای پیش گیری از ایجاد مشکلات بعدی لازم و ضروری است.

با توجه به اینکه پس از عصب کشی دندان پالپ دندان دیگر زنده نیست، دندان هایی که ریشه آنها درمان شده می توانند شکننده شده و به احتمال بیشتر دچار شکستگی گردند. این موضوع یکی از ملاحظات مهمی است که در هنگام تصمیم گیری درباره استفاده از روکش کردن دندان یا پر کردن دندان پس از عصب کشی آن مورد توجه خاص قرار می گیرد. برای تعیین میزان موفقیت یا شکست و عصب کشی ناقص، رایج ترین روش تهیه یک عکس رادیولوژی جدید از دندان و مقایسه آن با عکس رادیولوژی تهیه شده قبل از شروع درمان می باشد. این مقایسه نشان می دهد که آیا دندان هنوز اشکال دارد یا وضعیت آن به نحو مناسب ترمیم شده است یا خیر.

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>